Понедельник, 25 05 2020
Войти Регистрация

Login to your account

Username *
Password *
Remember Me

Create an account

Fields marked with an asterisk (*) are required.
Name *
Username *
Password *
Verify password *
Email *
Verify email *
Captcha *

Маршрутамі літаратурнай дыпламатыі – Кенія, Хілары Маінга  

Перакладчыцкія стасункі  пісьменнікаў Беларусі  з літаратарамі  свету сёння дастаткова шырока наладжаны. Аднак мост творчых зносінаў з далёкімі афрыканскімі краінамі, на жаль, зусім не выбудаваны. Некалькі запаўняючы гэты прабел, сёння хочацца пазнаёміць  беларускага чытача з паэтам і перакладчыкам, грамадскім дзеячам з Кеніі Хілары Маінгам.  Не так даўно паэт з афрыканскай акругі Бусія стаў адным з удзельнікаў рэалізацыі  творчага праекта па стварэнні  ў Беларусі кнігі  аднаго верша на мовах свету індыйскага класіка літаратуры  Рабіндраната Тагора «Мая Залатая Бенгалія», таму  сёння мы і сустракаемся з аўтарам перакладаў. Тэма нашай гутаркі, безумоўна, ─  літаратура. 

  1. І перш, чым распачаць знаёмства беларускага чытача  з Вамі, паважаны Хілары, думаю, будзе надзвычай цікава пазнаёміцца з Кеніяй праз оптыку Вашага бачання.

─  Кенія – унітарная рэспубліка прэзідэнцкага тыпу –  з'яўляецца шматпартыйнай дэмакратыяй з больш чым 50-цю зарэгістраванымі палітычнымі партыямі. Мы праводзім усеагульныя выбары праз кожныя пяць гадоў. Наша канстытуцыя была перагледжана і ў 2010 годзе апублікавана новая  яе версія. Гэтая новая канстытуцыя ў цяперашні час прадугледжвае перадачу паўнамоцтваў 47-мі акругаў на чале з губернатарамі і мае акруговыя сходы з удзелам як абраных, так і прызначаных членаў. Мы ўсё яшчэ сутыкаемся з праблемамі ў сувязі з гэтай новай канстытуцыяй, асабліва ў тых галінах, якія тычацца перадачы паўнамоцтваў. У цяперашні час існуе агульны кансенсус у дачыненні да таго, што ў гэтую канстытуцыю варта зноў ўнесці змены, перш чым мы пойдзем на наступныя усеагульныя выбары ў 2022 годзе. Не так даўно – у 2017 годзе –  мы правялі ўсеагульныя выбары ў краіне.

  1. Раскажыце, калі ласка, паважаны Хілары, крыху пра сябе: дзе нарадзіліся, чым займаецеся ў сённяшні час?

─  Нарадзіўся я ў 1970 годзе ў сяле Бухахала, раёна Бусія, вядомага як акруга Бусія ў заходняй правінцыі Кеніі. Па падгрупе буйнога племені Лух’я, якое існуе пераважна ў заходнім рэгіёне Кеніі, я належу да Марачы. Вучыўся ў мясцовай пачатковай школе ў Бумале, затым паступіў у сярэднюю школу  ў Бутула, а яшчэ пазней – ва ўніверсітэт Кеніята, дзе  атрымаў ступень бакалаўра навук з адзнакай у галіне статыстыкі. Я чацвёрты  з сямі дзяцей маіх бацькоў, у мяне яшчэ ёсць дзве сястры і два браты, на жаль, два маіх старэйшыя браты памерлі ў 2001 і 2003 гадах. У 1982 годзе, калі я вучыўся ў пятым класе, памёр мой бацька, Нэльсан Маінга,  пакінуўшы увесь цяжар сямейных клопатаў на маю маці, – Леуніду Алуоч Маінга. На жаль, нядаўна яна таксама пакінула гэты свет.

Мае  дзве сястры – школьныя настаўніцы, хаця старэйшая з іх тры гады таму сышла на пенсію. Адзін з братоў таксама з'яўляецца настаўнікам пачатковай школы, хоць і мае вышэйшую адукацыю. Яшчэ адзін брат – фермер.

У цяперашні час я працую поўны працоўны дзень у маім Фондзе, Фондзе Хілары Маінга, які я заснаваў у 2005 годзе пасля сыходу з пасады выканаўчага дырэктара праваабарончай арганізацыі ў Кеніі. Я бачыў многіх, хто мае патрэбу ў служэнні супольнасцям, каб зрабіць жыццё людзей лепшым. Такім чынам, гэты Фонд быў створаны з мэтай падтрымкі  дзяцей, якія маюць патрэбу  ў дапамозе, а таксама падтрымкі жанчын, моладзі і пажылых людзей  Кеніі. І сёння я вельмі  ганаруся тым, што  больш за 2000 студэнтаў  я змог дапамагчы атрымаць сярэднюю і  вышэйшую адукацыю, а таксама больш за 1500 жаночых і моладзевых груп. Амаль 2500 пажылых людзей, у асноўным жанчыны, атрымалі падтрымку ў выглядзе харчовага забеспячэння, жылля, медыцынскага абслугоўвання і адзення. Аднак наша праблема ў тым, што мы не атрымліваем ніякай падтрымкі ад ураду, а колькасць тых, хто мае патрэбу ў нашай дапамозе, застаецца высокай. Дзейнасць  жа нашай арганізацыі цалкам залежыць ад дабрыні і спагадлівасці людзей, ад неабыякавасці чалавека  і жадання дапамагаць бліжняму.

Хілары Маінга  разам са сваёй мамай Леунідай Алуоч Маінга.

Хілары Маінга са сваімі падапечнымі – юнымі паэтамі.

 

Падчас правядзення дабрачыннай акцыі з жыхарамі Кеніі.

«Дажджы пачаліся, і сёння я вырашыў пасадзіць кукурузу і бабы на нашай ферме, каб мы маглі атрымліваць ежу для дзяцей у школах Фонду Хілары Маінга. Дзякуй валанцёрам, якія дапамаглі мне на ферме».

  1. А якое месца ў Вашым жыцці займае літаратура? Якую дзейнасць у сувязі з ёй праводзіце?

─  Што тычыцца літаратуры, дык  павінен сказаць, што вялікім  яе аматарам  я стаў яшчэ з пачатковай школы. Не пакінуў гэтую справу і сёння: аўтар шматлікай колькасці  артыкулаў аб правах дзяцей, палітыцы, спорце, літаратуры. Сёння я выступаю як паэт, публіцыст і перакладчык, акрамя таго кірую некалькімі паэтычнымі праектамі са сваімі школьнікамі ў межах дзейнасці фонда «The Hillary Mainga Foundation», так бы мовіць, вучу дзяцей станавіцца паэтамі. Да прыкладу, сёння вершы кенійскіх дзіцей перакладзены на турэцкую мову, і рыхтуецца да друку кніга на турэцкай мове. Фонд  мае гонар быць партнёрам у якасці афрыканскага каардынацыйнага партнёра з амерыканскай арганізацыяй Realistic Poetry International. У рамках гэтага партнёрства мы накіраваны на развіццё паэтычных навыкаў сярод кенійскіх школьнікаў. З гэтай арганізацыяй мы штомесяц працуем над паэтычнымі праектамі. Я таксама ўганараваны служыць культурным паслом ва Усходняй і Цэнтральнай Афрыцы ў амерыканскай арганізацыі Inner Child Press International. Усе гэтыя магчымасці з'яўляюцца дзякуючы маёй міжнароднай рэпутацыі і рэпутацыі майго Фонду.

  1. Ведаючы тое, што не так даўно Вы прынялі актыўны ўдзел у перакладчыцкім праекце Беларусі па стварэнні кнігі аднаго верша Рабіндраната Тагора «Мая Залатая Бенгалія», хочацца, па-першае, падзякаваць Вам за ўдзел у гэтай справе, па-другое, – пачуць ад Вас, наколькі цікава Вам падалося паўдзельнічаць у гэтым праекце?

─  Сапраўды, праект падаўся мне вельмі цікавым, таму я і вырашыў паўдзельнічаць у ім. Улічваючы свой моўны багаж, я зрабіў пераклад верша на тры мовы: суахілі, лух’я і луа, з цэлага мноства існуючых моў у Кеніі. А наогул у Кеніі  ажно 42 племені  і кожнае з іх гаворыць на сваёй унікальнай і арыгінальнай мове. І хоць на першы погляд некаторыя з гэтых моў гучаць падобна, аднак, насамрэч,  яны вельмі розныя і з’яўляюцца, так бы мовіць, візітоўкай свайго племені. У кожным племені існуюць яшчэ і так званыя падгрупы, нешта кшталту плямёнаў  у племені. Напрыклад,  я належу да буйнога племені Лух’я, але падплемя маё, альбо падгрупа,  –  Марачы. Калі мой таварыш з майго ж племені Лух’я, але  ўжо падплемені  Мараголі, гаворыць, мне цяжка зразумець яго, гэтак жа  цяжка як і майму таварышу з племені Лух’я  падплемені Букусу. Такім чынам, толькі ў нас, у племені Лух’я, існуе 21 падгрупа, дзе кожны  размаўляе  на сваім арыгінальным дыялекце, і нават нам вельмі нялёгка разумець мову суседняга падплемені, калі толькі ты адмыслова не вывучаў гэтую мову.

Аднак  прыемна адзначыць, што мовы ўсіх 42-х кенійскіх плямёнаў і іх  падгруп актыўна выкарыстоўваюцца, на іх пішуць і гавораць, ні адна мова «не спіць». І нават у мясцовых цэрквах у нас ёсць Бібліі, якія былі перакладзены на гэтыя мовы і дагэтуль выкарыстоўваюцца на нядзельных царкоўных службах.

  1. Тым не менш, адна з мноства гэтых моў з’яўляецца нацыянальнай?..

─  Суахілі з'яўляецца нацыянальнай мовай у Кеніі, у той час як англійская з'яўляецца афіцыйнай мовай. Абедзве гэтыя мовы актыўна выкарыстоўваюцца ў літаратуры Кеніі. Празаікі, паэты, перакладчыкі, журналісты найбольш шырока  карыстаюцца менавіта гэтымі мовамі.

  1. У адказе на маё пытанне Вы ўзгадалі і журналістаў, як актыўных удзельнікаў літаратурнага працэсу, раскажыце, калі ласка, як шырока прадстаўлены журналісцкія  выданні  ў  Кеніі?

─ Зазвычай кожны з журналістаў, што працуе ў сродках масавай інфармацыі нашай краіны, належыць да пэўнага працадаўцы, таму і піша паводле фармату выдання, на якое рупіцца,  працуе ў адпаведнасці з вызначаным кодэксам паводзін.  Звычайна СМІ ў Кеніі працуюць у звязцы з пэўным бізнэсам, таму прафесійная этыка для іх супрацоўнікаў з'яўляецца ключавой. Кожная газета ў Кеніі звязана з пэўным домам СМІ. Напрыклад, у нас ёсць Nation Newspaper, якая належыць Nation Media Group, разам з Nation Television, (NTV), тэлевізійнай станцыяй. У нас таксама ёсць Standard Newspapee, якая належыць Standard Group разам з кенійскай тэлевізійнай сеткай (KTN), тэлевізійнай станцыяй. Дамы СМІ ў Кеніі знаходзяцца ў прыватнай уласнасці, яны не належаць ураду. Аднак урад рэгулюе дзейнасць СМІ праз усталяваныя рэспублікай законы. Акрамя таго на карысць СМІ  Кеніі   працуе шмат пазаштатных аўтараў, яны рыхтуюць  і прадаюць свае матэрыялы і фотаздымкі розным сродкам масавай інфармацыі.

  1. Скажыце, калі ласка, а як шырока прадстаўлены пісьменнікі ў Кеніі і як камфортна пачуваюць яны сябе ў краіне?

─  Нягледзячы на тое, што ўрад краіны не падтрымлівае літаратараў, у Кеніі тысячы пісьменнікаў, якія не аб’яднаны ні ў якія супольнасці, а працуюць самастойна, пішуць тое, пра што думаюць, і закон не забараняе гэтага рабіць.  Закон забараняе толькі напісанне артыкулаў, якія могуць распальваць гвалт ці нянавісць паміж плямёнамі ці групамі людзей, парнаграфічныя з’явы таксама забаронены ў Кеніі.

  1. Дзякуй вялікі, паважаны сябра, за змястоўную размову, спадзяюся, разам мы рэалізуем яшчэ не адзін сумесны праект. Да новых сустрэч!

Размову вяла Марыя Кобец

Прочитано 1291 раз