Суббота, 08 08 2020
Войти Регистрация

Login to your account

Username *
Password *
Remember Me

Create an account

Fields marked with an asterisk (*) are required.
Name *
Username *
Password *
Verify password *
Email *
Verify email *
Captcha *

Глеб Ганчароў. «Гэты свет, як вялізны шматтомнік». Вершы

Ганчароў Глеб Уладзiмiравiч нарадзiўся 23 верасня 1965 года ў горадзе Мiнску. Скончыў iнжынерна-фiзiчны факультэт Беларускага полiтэхнiчнага iнстытута (1988) i гаспадарча-прававы факультэт Беларускага iнстытута правазнаўства (1999). Аўтар рамана ў вершах «Каятан Чабор», паэм «Анёл Януш», «Цвет нiкацiяны», «Гiпербарэйская легенда», аповесцей, апавяданняў, вершаў, шматлiкiх п’ес, якiя ставяцца ў тэатрах Беларусi, Украiны, Лiтвы, Польшчы, Латвii.

Уладальнік гран-пры літаратурнага конкурсу «Мінск – горад майго лёсу» выдавецтва «Чатыры чвэрці» (2017), першай прэміі Літаратурнага конкурсу «Скарынавай душой узлашчанае слова» Саюза пісьменнікаў Беларусі, прысвечанага 500-годдзю беларускага кнігадрукавання (2017) i конкурсу лiтаратурных бiяграфiй «Слаўная кампанiя: рэANIMAцыя». 

*** 

Гэты свет, як вялізны шматтомнік,

Непрачытаны мной да канца.

«Загарніце мне ў снег падаконнік», –

Турбаваў я зімой прадаўца.

I, застылым прадбачаннем шэрым,

Што не цэніць жыцця нічыйго:

«Для каго?» – ён пытаўся з ашчэрам. –

«Для мяне. Для мяне аднаго».

 

Адмаўляючы старасць і кпіны,

На шаўковай паверхні ліста

Прасякалі сузор’і бразгліны

З апраметнага ўлоння куста.

Расчынялі зямныя вантробы

Спакушэнні для тонкіх галін.

«Хто спазнае такую аздобу?» –

«Я яе скарыстаю адзін».

 

Палымяна, не маючы мэты,

Перапырхвалі ў лісці шчыглы.

Прарастала бурштыннае лета

З памяранцавых кропель смалы.

I звінела ў нябесных разломах,

I бязладна гуло ў збажыне.

«Для каго гэты спеў насякомых?» –

«Для мяне... Для мяне. Для мяне!»

 

Нават шыбы я выставіў вонкі,

Каб пашырыць свой картачны дом.

За акном шамацелі старонкі

Ўперамежку з картавым дажджом.

I, спужаўшыся звілін сюжэта,

Я ўтаропіўся прагна ў зіму...

Хіба бездань бясконцая гэта

Будзе суджана мне аднаму?

 

 

ДВОЕ

                                                                                                                                                    

Мінулым вечарам мароз

У небе, скрозь безжураўліным,

Засыпаў густа нафталінам

Лісцё, апалае з бяроз.

 

За імі, быццам знак бяды –

Такі ж жахлівы і бясконцы,

Як негатыў на фотаплёнцы,

Паўсталі змрочныя клады

 

З зачараваннем ведаўскім,

Як дэкарацыя на сцэне.

Па ёй маркотна двое сценяў

Брылі, нябачныя нікім.

 

Што памінальная куцця,

Быў снег крупчастым, нетрывалым.

Губляўся дзень за перавалам

Крутым куртатага жыцця.

 

I нешта мілае было

Ў абліччы гэтай пары ціхай.

Так бусел змучаны з бусліхай

Ўставалі поруч на крыло

 

Ўдваіх, апісваючы круг,

Як пераплеценыя здані

Над безданню нешанцавання,

Звязаўшы вузел кволых рук.

 

Пад бок іх тузалі вятры,

Пурга кульбаку вырывала,

Рука жанчыны сагравала

Руку мужчынскую знутры.

 

 

***

 

З яе прыходам вечар перастаў

Быць летуценным. Рыбкі залатыя,

Падобна на расплаўлены метал,

Ўзляцелі ўвышыню, і кроплі тыя,

Як іскры невядомага агню,

Яе кранулі, счысціўшы хлусню,

Спадаючы пяшчотна і пявуча,

I ў скроні калаціліся, што звон,

I ў вушы нам нашэптвалі бязгуччы,

I блыталі саўдзельніцтва імён.

 

А потым мы нясілелі ўва сне

Плячо ў плячо. I вуліца ў акне

Плыла, і ліхтары глядзелі прама.

 

Нібы павук, спусціўся па сцяне

Крыжападобны цень аконнай рамы

I адпачыў на нас і прасціне.

 

Спрабуючы прастору на прагіб,

Гайсала плойма электрычных рыб,

Хаваючыся ў багавінных нетрах,

Аранжавая, быццам апельсін,

Пісала «менэ, тэкел, упарсін», –

Палохаючы палкае паветра.

 

 

СПЁКА Ў ГОРАДНI

 

Павольна астывае дзень

Пахучай здобай,

На чарапiчных дахах цень

Кладзецца вобмаль...

 

Што перац, сыплюцца шпакi

З лятка шпакоўнi,

Павеў паветраны цяжкi

I паўнакроўны.

 

Схаваўся ў вышынi азон –

Сын навальнiцы.

Паружавелы гарызонт –

Нiбы сунiцы.

 

I дымка засцiлае вiд

Для фатаграфiй.

Паветра пахне, як бiсквiт

Гарачых вафель.

 

Не спiць сасмаглы гарадок,

Снуе, як кросны.

На сонечным блiнцы прыпёк

Спалiўся: позна...

 

Як грэлку, цiсне да сябе

Начныя плошчы

Спацелы Нёман, i ў журбе

Масты палошча.

 

Марудна мятная вада

Нясе адбiткi

Пражма сузор’яў, i шкада,

Што Нёман плыткi.

 

Ён адпаўзае, як iзгой,

У даль патроху!

I брукаванка пад нагой,

Бы чэрствы бохан.

 

 

ГАЙ

 

Я выйшаў прыкурыць ад светляка,

Які злятаў з распаленага цела

Той зоркі, што зярняткам спадцішка

Самотна побліз месяца мігцела.

 

Цыкадамі быў поўны гай стары,

Сярод травы гучала ў тэмпе presto

Вар’яцтва супярэчлівай ігры

Iх дадэкафанічнага аркестра.

 

Святляк пагас. I шчыльна, як пляцень,

Рагоз гайдаў ля рэчкі пры рагозе.

Сыходзячы ў элізіум, мой цень

Збянтэжыўся і знік на паўдарозе.

 

Туман клубіўся ў гэтым гаі. Там

Ён давідна між дрэвамі хаваўся...

I матылька баяўся Мандэльштам,

А матылёк Набокава баяўся.

 

 

 

***

 

Хораша прыдворным быць паэтам

Пры маленькім герцагскім двары.

Седзячы ў курфюрста за абедам,

Дзе табе – фарэль і асятры.

 

Ані ў чым не бачыць недахопу,

Ведаць толк у якасцях віна,

Сытна заміраць над эскалопам,

Танчыць менуэты давідна.

 

Герцагу з сям’ёй ліслівіць лоўка,

Ручку герцагіні цалаваць,

Задзіраць спадніцы пакаёўкам,

Вершы пад шандалам касаваць.

 

Раз на тыдзень зляпаў дзеля глуму

Нейкі красамоўны мадрыгал –

I жыві далей, не ведай суму,

Быццам з сэрца годнасць адрыгаў.

 

Смірную кабылку на канюшні

Асядлай – і ў поле, як з куста!

Хочаш футру – і прымчыцца кушнер,

Каб цябе аздобіць... Любата!

 

Хораша прыдворным быць паэтам –

Пры любым двары. Ды не пры гэтым.

 

 

ПЕРАЧЫТВАЮЧЫ ШОЛАМ-АЛЕЙХЕМА

 

«Мне добра – я сірата!»

Шолам-Алейхем

 

Заблудзіш у часах і раптам выйдзеш

У тым глухім мястэчку, дзе на ідыш

Цябе вароны лаюць неўпапад,

Дзе чырванее вугалямі печка,

I ліпы састарэлага мястэчка

Кадзіш ціхутка шэпчуць – так абрад

 

На дотык адчуваецца пад вечар.

Ноч – чорны певень, ранак – белы крэчат.

Якую ў слізкай слоце прывітаць

Нягоду? Што за горкая навука?

I мазгавою костачкаю гука

Даецца цішыня, каб паспытаць

 

На смак і персік, і акрайчык булкі.

Вандруеш у пустэчы хісткай вулкі,

Засмучаны язычнік, Вечны Жыд –

Пашарпаны, галодны і вашывы.

I раптам смех дзятвы каля ешывы

Запэўніць: мы, вядома, будзьма жыць!

 

Заблудзіш у часах, дзе холад шкляны,

Век апантаны, голад нечуваны,

Ды сакавік ужо ганяе дым...

Зіма адзёрна кашляе і трызніць,

Задышыць асляпляльная старызна

Шчарбатых хат у ветрыку скразным.

 

I нечы цень вандруе, карчанее

Якімсьці засаромленым сугнеем,

Што змарнаваў зачытаны Талмуд.

Тут неўпрыкмет сплывае час штодзённа,

I сыплюцца хвілін разнятых звёны,

I хлопчык Мотл зноўку блудзіць тут.

 

 

УСПАМIН ПРА БАБРУЙСКУЮ КРЭПАСЦЬ

 

Гэту крэпасць здавалі і бралі,

Тут сядзелі, ішлі на растрэл.

Разбуяўся ў разбуранай браме

Быльнягом залаты чыстацел,

 

Да святла пераходзячы з ценю,

Што адкінуў цагельны пілон.

Пэўна, поскудзі і запусценню

Гэта крэпасць здалася ў палон;

 

Пэўна, мары аб славе пазбыла.

Між канаў і рамонтных траншэй

Чыкільгае старая кабыла,

Перавязаная да вушэй,

 

Што свой лёс уяўляўла іначай.

I цяпер не спасцігнеш – увы! –

Ці то проста абозная кляча,

Ці заслужаны конь баявы.

 

Цішыня ў афіцэрскай сталовай,

Абваліўся над ею балкон,

Толькі цокае ржавай падковай

Надзвычайнай гісторыі скон.

 

I, калі баявыя скрыжалі

Ноч заносіць у спіс цемнаты,

Адзінотнае конскае ржанне

Прасякае, што кроў, праз бінты.

 

 

НА СОЖЫ ВОСЕНЬ

 

На Сожы восень. Рэчышча ракі

Навостраным лязом булатнай шаблі

Прасечана праз скаты і пяскі.

Варушацца няспрытна і па-краб’і

 

Ля кладак нехлямяжыя чаўны.

Матляе вецер шалікі спадарынь,

I цешацца над трункамі паны

Ў нірване рэстаранаў і кавярань.

 

На Сожы восень. На душы – лягчэй.

I, з-пад нябёс аглядваючы цэрквы,

Кружляе, не знікаючы з вачэй,

Над плынню рудаватай кропкай беркут.

 

Ляціць, нібыта адзінотны ліст,

Як згаладалы ліс на паляванні,

I зверху альбо клёкат, альбо свіст

Губляе пакрысе ў адлюстраванне,

 

Туды, дзе абрамляюць берагі

Раку, як быццам створаную з плоці,

I безнадзейнасць роспачнай тугі

Праглядвае ў задумлівым палёце.

 

Паветраны разведвальнік мяжы

Ў няспешным і разважлівым гуморы,

Ён кожнай чмарай клетачкай – чужы

I часу, і тутэйшае прасторы.

 

Раскрыжаваны ў небе на крыле,

Ён зазімку чакае нетаропка,

Пакуль не пахаваецца ў імгле

Яго амаль утоеная кропка.

 

Хай будзе гэтак! Прысмакам тугі

Шамціць лісцё пад крокамі прыгожа.

Пажоўклыя ў туманах берагі

Сціскаюць цела ветранага Сожа,

 

Заблытанага ў хмызе і траве,

Пазбаўленага сонца і сузор’яў.

I восень перакулена плыве

Па водах Сожа да Міжземнамор’я.

 

Глеб Ганчароў

Прочитано 124 раз