Понедельник, 16 07 2018
Войти Регистрация

Login to your account

Username *
Password *
Remember Me

Create an account

Fields marked with an asterisk (*) are required.
Name *
Username *
Password *
Verify password *
Email *
Verify email *
Captcha *

Рустам Маўліханаў (Будда). Апавяданні.

  • Понедельник, 18 Июнь 2018 14:18

Нарадзіўся 15 ліпеня 1978 года ў г. Салават (Рэспубліка Башкартастан, Расія). Публікаваўся ў часопісах «Бельскія прасторы» (Уфа), "Балтыка" (Калінінград), «Сура»  (Пенза), «Часопіс Паэтаў» («Журнал Поэтов») (Масква), «Ніжні Ноўгарад», тыднёвіку «Вытокі» (Уфа), альманаху «Нядзеля» («Воскресенье») (Екацерынбург). Жыве ў г. Салават (Расія).

 

Маленькі Прынц. Эпілог.

 

Аднойчы халоднай зімовай ноччу людзі, якія не развучыліся глядзець наверх, убачылі на небе нешта незвычайнае: паміж сузор’ямі Льва і Рака з’явілася мноства агеньчыкаў. Спачатку ўсе падумалі, што гэта прышэльцы. Вучоныя сабраліся на савет, доўга вывучалі, глядзелі ў тэлескопы і нарэшце абвясцілі: гэта зацепліліся новыя зоркі. “Такое здараецца, - сказалі вучоныя, ‒ але мы не ведаем, чаму яны так дзіўна міргаюць.”

А адзін самы разумны вучоны параўнаў малюнкі з розных тэлескопаў, паслухаў неба, параіўся з самай разумнай машынай і сказаў: “Гэта пасланне. І гучыць яно так: Увага! Увага! Гаворыць Ліхтаршчык! Выклікаю Лётчыка!”

І зноў вучоныя пачалі радзіцца. Спрачаліся, спрачаліся і нарэшце вырашылі – адправіць да сузор’я Ліса (такую назву далі гэтым загадкавым зоркам, таму што яны ўтваралі фігурку Лісы і выглядалі так:) самую хуткую ракету.

Адказ прыйшоў хутка.

“Прывітанне, мой Сябра! – пачынаўся ён. – Гэта я, Маленькі Прынц. Не здзіўляйся моцна, гэта я па-новаму дамовіўся з Ліхтаршчыкам, і цяпер ён запальвае на небе зоркі, якія вас здзівілі. Калі ты гэта чытаеш – значыць, у нас усё атрымалася. Змей тады не падмануў, ён сапраўды занёс мяне далей, чым хоць нехта можа ўявіць, – на самы край Сусвету. Я апрытомеў на планеце, у якой няма нумара, і на ёй рос адзін вялізны баабаб, яго галіны абдымалі ўсё-ўсё на свеце, і на іх вісела мноства люстэркаў. Я зазірнуў у адно з іх, але ўбачыў не сябе, а Караля. Тады я зазірнуў у іншае – але і там быў Стрэлачнік. І так было ва ўсіх люстэрках: там былі Задзірака, Папялушка, Ябеда, Чараўнік і шмат-шмат іншых, але ні ў адным не адлюстроўваўся я.

- Ды што ж гэта такое! – усклікнуў я.

- Гэта ўсё ты, – прашыпеў Змей, спускаючыся зверху.

- Я?!

- Так. Усе галіны адыходзяць ад дрэва. Кожнай галіне – свой герой. Вось ты некалі спалохаўся, што табе не хопіць грошаў на цукеркі, і пачаў іх збіраць. З часам ты забыўся, што хочаш салодкае, і памятаў толькі пра грошы. Ты зрабіўся Дзелавым Чалавекам. А вунь там, – Змей паказаў на іншае скрыжаванне, – ты спалохаўся, што цябе не пахваляць. Бачыш, кім ты зрабіўся?

- Славалюбам…  Як жа гэта выправіць?

- Узгадай, што ты знайшоў на Зямлі, – прашаптаў Змей, хаваючыся ў лістоце. – Самае Галоўнае ў сэрцы. Вярніся да пачатку, вярніся да каранёў баабаба. Так я пачаў Самае Галоўнае падарожжа. Я размаўляў з кожным з многіх міліярдаў люстэркаў. Я сустракаў у іх такое, што не ўявіць нават лепшаму казачніку. Я дзяліўся з кожным Самым Галоўным, і яны – праўда! – узгадвалі. Успаміналі, што таксама былі дзецьмі. Успаміналі Галоўнае. І вось маё падарожжа падыходзіць да канца. Мне няма чым болей дзяліцца, і зусім хутка я ператваруся ў зорачку на вяршыні Баабаба. Таму я папрасіў Ліхтаршчыка перадаць табе гэтае пасланне. Бывай, Сябра!”

- Пачакай! – усклікнулі ўсе людзі на Зямлі. – Ты шукаў Лётчыка, але мы яго не знайшлі!

І тады адусюль пачуўся звонкі смех:

- Я ведаю. Кожны з вас – Лётчык. Зямля дапамагла ўратаваць Космас. Цяпер вам час уратаваць сябе.

Смех сціхнуў у вышыні, і на небе, адна за адной, пачалі павольна разгарацца зоркі.

 

Шыханы*

 

Безумоўна, у кожнага ёсць душа. Я не язычнік, але, тым не менш, веру ў гэта. Бо, захапляючыся чымсьці выдатным, мы не слізгаем поглядам па пустым харастве формаў, а шукаем у тым нешта сваё, блізкае і знаёмае, і таму ўсё, што мы любім і што дарагое нам – няхай гэта будзе сабака або камень – мы называем сваімі, роднымі нам імёнамі. І ў чалавеку, прыгожым ці не, насыціўшы вочы лініямі цела і рысамі твару, мы шукаем тое, што напаўняе яго і робіць жывым і зразумелым. Так і гара. Паўстаўшы ў далечыні на досвітку або ў бліскучым паўдні, здзівіўшы позірк далёкай дасканаласцю, беласнежнай веліччу (а нашы горы беласнежныя і ў летнюю спёку), яна абуджае тую дзіўную частку душы, якая яшчэ памятае, чым дыхае зямля і дзе струменіцца і грыміць жыццё, і вабіць, і не дае спакою. І, наблізіўшыся да шэрай грамады, у думках падняўшыся па ўсіх маршчынах і складках да вяршыні, ўздыхаеш, праганяючы трапятанне, і – у дарогу. І калі гара апынецца досыць скалістая і неспакойная, то тут пачынаецца танец – танец, які даражэй самой вяршыні, танец, які  прыадкрывае саму душу гары. Вось перада мною чатыры шыханы. Пра іх складзена мноства легендаў, але з тых легендаў узнікае адчуванне, што ўсе гэтыя горы злыя: вы толькі падумайце, адна гара – труп каня і вязніца для прыгажуні (Тратау), другая – цела брыдкага Ашаке-хана (Шахтау), трэцяя – драпежны сокал, які спрабаваў задушыць у кіпцюрах вечна светлую Агідэль (Куштау), чацвёртая – змрочней за ўсіх – сэрца маці, выдранае звар'яцелым ад любові сынам (Юрактау). Можа, яны і адлюстроўваюць праўду, але мне характар ​​гор пад час частых ваяжоў па іх здаўся іншым, пра што і паспрабую распавесці.

Пачнем з малой. Юрактау, у прастамоўе – Лысая (да чаго ж наш народ любіць гэтае імя), ня выйшла ростам, але ў той жа час не абдзелена папулярнасцю. Таму і казаць пра яе будзе нялёгка: нямала людзей абрала гару сваёй Мекай, і амаль кожны вырашыць, што абавязаны паспрачацца са мной, але ўсё ж... Схілы яе, увогуле не вельмі стромкія, з аднаго боку абрываюцца стромымі скаламі, і ў яркі летні дзень – ружавеюць удалечыні скурай немаўля. Немаўля – не толькі з-за росту. З уфімскай дарогі гэтая гара здаецца атожылкам больш змрочнай і важкай Куштау, што адкалоўся ад яе ці то дзіцёначкам, ці то догам. Гэтае дзіця... свавольнае? – наўрад ці. Бо нельга ж назваць свавольным ручай, які б'е з-пад скалаў. Гуллівы? – хутчэй, бо якая ж дарога не любіць гуляць з падарожнікам, які ж лес не паспрабуе завесці ў гушчар, якая ж скала... Але гэта не кацяня, што на забаву ўсім бегае за мышкай папяровай і наўрад ці задушыць жывую; гэта не шчанюк, што заўсёды ласкавы і адданы, – гэта чалавечае дзіця, мілае і бяскрыўднае дзіця, ды яшчэ зусім безгрэшненькае, цудоўненькае, прыгожанькае, толькі часам – выпадкова – якое ломіць якую-небудзь бразготку, разок адрывае мішцы лапу, ну ўжо зусім зрэдку вешае котку за хвост, а сабаку за вушы. Але гэта – усяго толькі выпрабаванне навакольнага свету «на смак і трываласць». І нельга судзіць: дзецям не знаёмая чалавечая мараль, чаму ж мы патрабуем яе ад прыроды? І гэтая гара – усяго толькі гуллівае, пыхкаючае здароўем і радасцю, злёгку жорсткае дзіця; і маленькаму чалавечку, які палезе гуляць з яе скаламі, можа выпасці немалая радасць, а можа... Тады скажуць, маўляў, ён абраў маршрут, які не адпавядае яго падрыхтоўцы, і таму падобнае. Такія эксцэсы дзяцінства, як павешаны «здраднік» або разадраны голуб, хочацца спадзявацца, так і застануцца эксцэсамі. У рэшце рэшт, справа абмяжоўваецца адціснутымі лапамі і адсечанымі хвастамі, ды і, згодна аповядам, на гэтых скалах загінулі ад сілы 1-2 чалавекі.

Куштау (Доўгая) таксама не супраць пагуляццца, ды вось бяда – жадаючых замала: лес і стамляючыя схілы адпужваюць людей, і таму ёй даводзіцца больш часу прысвячаць сабе – ўласцівасць пасталеўшых дзяцей. Такім дзецям ужо нецікава цэлы дзень церабіць лялек і машынкі – яны пачынаюць заглядацца на аблокі і пра нешта марыць, яны ўжо не ганяюцца за кожнай коткай і здольныя проста любавацца матыльком, не адрываючы яму крылы. У іх праглядаецца нешта, што пазней, магчыма, абернецца ў мудрасць. Часам яны могуць, сарваўшы кветку, гадзінамі ўдыхаць яе водар; або, затаіўшы дыханне, глядзець на сініцу, якая заскочыла ў фортку; або, разлёгшыся на зямлі, накіроўваць бег мурашкі, не даючы ёй уцячы, па складках далоні... Часам гара, злавіўшы чалавечка, які здрабнеў ад кацяняці да божай кароўкі, падоўгу водзіць яго па сваіх лініях лёсу і сэрца, раптам адкрываючы даліны і арліныя гнёзды, і пытаючыся ў гэтай дзіўнай істоты: «Ці адчуваеш ты мой боль?»

Гэта чалавек, які хутка пасталеў. Мне невядома, якім ён быў раней, але цяпер здаецца, быццам ён і не дзіця зусім, а стары, які шмат чаго пабачыў і зведаў. Яны жылі побач доўга, занадта доўга для таго, каб не забыцца пра сваю смяротнасць; яны стагоддзямі пра нешта перагаворваліся паміж сабой, і вятры разносілі іх шэпт, падобны на шолах самой вечнасці, па сініх лясах... І раптам (усё баіцца часу - час баіцца гор ?!) хто-небудзь з іх хутка, імгненна, гіне ў сутаргах і дробных дрыжыках. Людзі ад страху сівеюць, але сівізна, бывае, упрыгожвае іх. Пасівелы лес, паміраючы ў журботным маўчанні, не ўпрыгожвае нікога. Дрэвы проста кладуцца пад ногі сваім яшчэ жывым сёстрам. Такой колькасці ўпаўшых на зямлю чорных ствалоў я не бачыў ні ў адным лесе. Вядома, можна ўсё сплесці на экалогію, блізкасць вялікай хіміі, але лес расце і ў больш гіблых месцах. Нідзе ён не гіне так, як на схілах гэтай гары, крычучы безнадзейна... і маўкліва. Крык не выратаваў нават гару, што ўжо казаць пра нейкія ...

Грымаса словаў: гара з імем, якое мы традыцыйна ўспрымаем як царскае, – Шахтау – тая, якой пакланяліся многія пакаленні, іх нашчадкамі, ліліпутамі ўкруг Гулівера, чарвякамі вакол трупа, сцёртая ў пясок. Шмат старонак – абураных і захопленых, ідэалістычнах і прагматычных – спісана пра яе. Але што можна сказаць пра мёртвага? – Альбо добра, альбо нічога. Можна праспяваць пахавальны плач, або – дыфірамбы былой яе прыгажосці, можна паспрабаваць адпомсціць – толькі каму? – ды яе не вернеш. Яе больш няма, і з гэтым нічога не зробіш. І што нам з таго: урок? – людзі кароткія на памяць; боль? – ён яшчэ карацей. І гэта канец.

Але смерць ўмее не толькі пераварочваць нас у гора і роспач, але і спяваць пра сваю веліч, можа, некалькі жудасную, прыгажосць. Нярэдка толькі ў смерці бачная сапраўдная каштоўнасць чалавека: нейкі геній памірае, скурчыўшыся ад страху, гатовы лабазаць каго заўгодна – лекара, ката, кашчаватую – абы вымаліць сабе яшчэ крыху часу; нейкі юродзівы, паміраючы, пакідае па сабе доўгую памяць – і скажуць пасля пра яго: «Ён быў прарок, але собіла яму на бацькаўшчыне сваёй застацца»; нехта яе спакойна сустракае, аддае даўгі, апранаецца ў чыстае і засынае; хтосьці – у гневе або ў істэрыцы – прадае жыццё: за ламаны грош, або «як мага даражэй»; а каму яна і дарма не патрэбна; нехта ў апошні момант разумее УСЕ (дай бог, каб не з жахам); камусьці і дзесяць смерцяў хоць бы што ... Гэта ўсё – банальныя ісціны, але людзі позна над імі задумваюцца, проста баяцца іх памятаць, як дзеці баяцца цемры. А таму і шукаюць велічы дзе хто можа: у зорным небе і вавілонскай вежы, у бязмежным моры і ў радках старажытных, а яшчэ – у сівых гарах ...

Вы бачылі, як ззяе Арарат у небе Ерэвана? За лёгкім шызым вэлюмам, быццам адарваны ад зямлі, ён плыве ў вышыні ці то недасягальным караблём, ці то светлым бажаством; і нават ноччу адчуваецца далёкае дыханне гэтага дыямента, і здаецца, што пакуль стаіць гара, стаіць і горад. Ён не цар, яго ганарлівая самотная веліч сама выклікае пашану, як нараджае павагу высакародны пустэльнік, які зусім не шукае ўлады. Смешна, напэўна, параўноўваць Тратау (Шыхан) з высокімі пікамі, але ж сутнасць не ў росце: у Ютландыі ёсць гара Нябёсная, гэтакі Алімп датчанаў, вышынёй 170м – Тратау ў два разы вышэй.

Я стаўлюся да яе асабліва: гэта першая гара ў маім жыцці, якую я адчуў як жывую, на якой упершыню зразумеў, што, аказваецца, можна танцаваць і са скаламі.

Доўга, доўга я глядзеў на яе здалёк, і яна ўсё больш авалодвала маімі думкамі; яе прыцягненне, падобна клічу крывава-поўнага ўзыходзячага месяца, абуджала ў душы нешта старажытнае і палохаючае, ад чаго пашыраюцца вочы і ўскалыхваюцца вусны, а цела гатовае ці то кінуцца ў скокі, ці то салодка і з сілай упівацца сваім выццём. Можа, у гэтым і змяшчаецца некаторая яе «змрочнасць», ды яшчэ тое, што, як кожны алтар, яна чакае пакланення, але, стоячы перад яе веліччу, разумеючы ўласную драбніцу, кароткасць і мізэрнасць, адчуваючы сябе не больш, чым пылінка (наколькі б ні быў Дантэ здзіўлены ў канцы свайго Падарожжа, яму Каханне імкнула цягу і волю), на кароткае імгненне ўзгадваеш, што ты – Чалавек, Вобраз і Падабенства Божае, і ў гэты момант гара, якая нават не падазравала пра тваё існаванне, раптам заўважае цябе і, адказаўшы ледзь заўважнай паўусмешкай: «Эх, ты, дзіця неразумнае», зноў паглыбляецца ў сябе. Няма сэнсу казаць пра тое, што яна неяк ставіцца да людзей, што поўзаюць па яе схілах, – ці праяўляеце вы якую-небудзь цікавасьць да парушынкі на вашай туфлі? І зноў – «Мы з Табой адной крыві – Ты і Я!» Але... застаецца толькі моўчкі пакланіцца сузіраючаму Нешта мудраму – каменнаму Буддзе ў лотасе лясоў... На жаль, можна доўга распісваць пышна-безгустоўныя залатыя палацы, але на тое, што сапраўды чыста і хораша, заўсёды не хопіць музыкі, і тыя словы, што сказаныя, заўсёды крыху не тое, што трэба. Сэрца, што Любоў – у словамі не выказаць, у паперу ня закаваць. Жыццё ёсць здабытак не аднаго толькі чалавека. І гэта ўжо – несумненна!

 

*Шыхан - асобная гара, сярод роўнай мясцовасці (фота). Апавяданне прысвечана Башкірскім шыханам, што зараз знаходзяцца пад пагрозай знікнення.

Бязмежны

 

Сядзіш на камені, і перада мной бязмежна рассцілаецца, разлятаецца, разбягаецца Вялікі Стэп. У гарачым марыве калышуцца далёкія, амаль нераспазнавальныя шыханы, і здаецца, што плывуць яны па-над такімі ж плоскімі азёрамі з горка-салёнай вадой. Вецер нясе хвалі пасівелага кавылю, закручваючы часам віхуры аждахі, зрэдку жук прагудзе па сваіх справах, учуўшы што на другім канцы Стэпу – хоць жа да таго краю – амаль Вечнасць. Палын рэзка казыча ноздры –

Спой нашых песень ты яму,

Калі ж на спеў не адгукнецца,

Згарні ў пучок емшан сівы

І дай яму – ён павярнецца.

– і толькі свіст вечнага ветру напаўняе вушы – можа, гэта чую я свіст далёкай мангольскай арды? – Але не, Стэп Спіць пад дабяла распаленым кругам Сонца ...

І ніхто са мною побач. Тут толькі я, Стэп і Вечнае Сіняе Неба.

Поўная, бязмежная адзінота.

 

Люстэрка

 

Мне падабалася бачыць яе твар. Нават раніцамі. Ацёклы пасля бяссоннай ночы, з адбіткам зморшчын падушкі на шчацэ, з мяшкамі пад вачыма колеру чухонского неба, з ільняной пасмай, якая прыліпла да тонкіх, спушчаных у кутках вуснаў маленькага, лялечнага рота – ён усё роўна заставаў для мяне родным. Мне падабалася глядзець, як яна ўставала, пляскала сябе па твары, разганяючы кроў, брала са стала шклянку з учарашняй гарбатай, якая пакідае шчыльны карычневы налёт на сценках, выпівала яе залпам, ішла парыпваючы масніцамі, да ўмывальніка з ледзяной вадой, потым падымала галаву, няўцямна глядзела ў адлюстраванне: «Хто ты?», – нарэшце, успамінаючы, хмыліліся яму, прыгаворваючы кожны раз: «Ну што, прывітанне, новы дзянёк», пасля доўга прычэсвалася  грэбенем, звівала касу, клала яе ўкруг галавы, папраўляла адзенне, здымала накрыўку з талеркі з астылай бульбай, палівала яе гарачым алеем, брала з кучы ў куце кнігу – звычайна гэта была ці Біблія, і тады яна яе чытала старонку за старонкай, захоплена перажоўваючы сняданак, або адкрывала любімую главу «Уваскрэсенне» Талстога, застывала на адным аркушы, запускала абедзве пяцярні ў валасы і бязгучна шаптала: «ма, ма, мамамамамамамама».

Мне падабаліся гэтыя імгненні, калі нават мышы пад падлогай заціхалі пад грук насценнага гадзінніка, а вецер, знясілена пабіўшыся ў шкло, ляцеў шумець хвоямі на пясчаным яры, – нядоўгія хвіліны цішыні пад патрэскванне агню ў дзвюхстворкавый печы і паленцаў, з’ядаемых шашалем. У нейкі момант чуўся надрыўны металічны хрып зязюлі, які затыкаўся запушчанай ў яе кнігай, і, пунктуальны, як немец, у хату ўваходзіў ён – чорныя вусікі, прапаленая шынель, глыбока пасаджаныя вочы – даставаў з-за пазухі чвэрць каламутнай слівовіцы, разліваў па шклянках, выпіваў, закусваў цыбулінай, крактаў і задаваў рытарычнае пытанне:

- Не спіш?

Яна спадылба, пабліскваючы ваўчыцай, глядзела на яго і адказвала:

- Цябе чакаю.

- Што ты гэтак качагарыш? – пытаўся ён, водзячы плячыма, але не здымаючы адзежу.

- Мёрзну, – агрызалася яна.

- Сагрэць ?!

- Што трэба?!

- А ты тройку не гані, культурная, німб зляціць ад ветру! – рыкалі Чорныя вусікі, прыпячатваючы кулак у стальніцу, далівалі яе шклянку да краёў і камандавалі: - Пі! Праца чакае!

Яна паслухмяна прапіхвала глынкі ў горла – ён прагна глядзеў на яе шыю, – грукала шклянкай аб стол:

- Зноў?

- Зноў! Ты не бузі, зарплату атрымліваеш – працуй! Праца робіць вольным, – смяяўся ён жоўтымі зубамі. – І не гані на мяне! Я таксама, разумееш, мастаком быў, між іншым! Што за карціны пісаў, ух! Скарыся ўжо! Бог свет такім зрабіў і нас у ім жыць прымусіў! – ускокваў ён, адкідваючы зэдлік.

- Ажэнішся са мной? –  перарывала яна плынь яго мудрагельстваў.

- Ажанюся, Ташанька, ажанюся! Бог мне сведкам! Паглядзі, што я прынёс! –  ён выварочваў рэчмяшок, адтуль сыпаліся кофтачкі, блузкі, заколкі, ланцужкі: –  Во! Глядзі які!

Таня дрыготкімі рукамі брала чарговага плюшавага мядзведзя, утыкалася ў яго кірпатым тварыкам, шаптала: «Добры дзень, мілы. Я назаву цябе Лёлем », саджала яго ў кут і пыталася напарніка:

- А белая сукенка? Хачу белую сукенку!

- Будзе! З іншай партыі абавязкова будзе! –  запэўніваў ён яе бляскам карых вачэй, падаючы на ​​калені: – Таша! Ташачка, Ташуля! Усё будзе добра!

- Дурненькі ты, Тоша! («Мяне Слава клічуць» –  «Пляваць!») Дурненькі, –  яна гладзіла яго натрэніраванымі пальцамі, напяваючы: «День погас, и в золотой дали / Вечер лёг синей птицей на залив».

Слава-Антон заціхаў, слухаючы яе змяніўшыся голас, потым неахвотна ўставаў, казаў:

- Пара. У Клепачыцах тэрарукоў залавілі, тамтэйшых і азёркавічскіх гоняць на акцыю.

- А што, самі не могуць? Або саляра скончылася?

- Ты ж ведаеш гэтых... яны не пэцкаюцца.

- Колькі браць?

- Тры абоймы хопіць, – адказаў ён, працягваючы браўнінг ха-пэ трыццаць пятага года.

- Ну што, хадзем да крапівы зводзім, – казала Таццяна, заканчваючы запраўляць тры па трынаццаць набойніка.

І зноў надыходзіла цішыня. Мне не падабалася гэтая цішыня, калі мышы, абнаглеўшы, выбягалі даесці крошкі са стала, калі зязюля нудна кукавала апоўдні, калі сабакі заліваліся за акном, рыпеў снег або чвякала гразь ад мноства крокаў і вецер шумеў у соснах, прарэджваемы гукам частых асобных стрэлаў.

Пасля візгалі дзверы ў сенцах, яны ўвальваліся, разгарачаная, чырвонашчокія, у хату, кідаліся да стала, прагна пілі, адціралі перада мною кроў з рук, Таня казала, што страшэнна замерзла і ніяк не можа сагрэцца, Антон грэў яе адчайна на рыпучым тапчане пад прысуды «Каханы, рабі гэта, рабі, скаціна, бяры, жывёліна, бяры, бяры!», іх рык станавіўся хрыпатым і цяжкім, яна зноў пачынала яго ненавідзець, ненавідзець гэты пах, праваленыя вочы, чорныя вусікі, абдзірала да крыві гэтыя вострыя скулы , ён пагражаў задушыць яе, як гадзюку, і павесіцца самому, яна гнала яго найчысцейшым матам, ён куляй вылятаў з дому, праклінаючы сцерву і абіваючы ўдарам дзверэй тынкоўку са сцен, яна падала на сваю печ і ўтыкала бледны позірк у дрыготкую на столевай бэльцы павуцінку .

Я любіла гэтыя знясіленыя рукі, гэтае няроўнае дыханне. Я любіла Таццяну.

Гады прайшлі, і я ўсё гэтак жа жыву з ёю. Кожную раніцу яна падыходзіць да мяне, прыгладжвае сівыя кучары, кліча да сняданку ўнучак і больш ніколі – ніколі! – не пытае ў мяне сваё імя, толькі запальвае тоўстую свечку і хутка паўтарае: «Прымі міласэрнасцю Тваёю і ўсіх раптоўна памерлых да Цябе рабоў Тваіх Зьміцера, Антона, мужчыну ў клятчастай шапачцы, Святлану, Кірыла, жанчыну ў зялёным паліто, Віктара, Васіля... », і яны прыходзяць, адзін за адным, сотня за сотняй, глядзяць у тонкія вусны, якія пералічваюць іх імёны, і чакаюць яе ў маім срэбным змроку.

Чакаюць, даруючы гэтыя выцвілыя вочы, падобныя на хворае чухонское неба.

 

Пераклала з рускай мовы Святлана Войтка

Прочитано 62 раз
Авторизуйтесь, чтобы получить возможность оставлять комментарии